اخبار اندیشه روزنامه شماره ۶۵۲۱

التهابات گسترده سیاسی و اجتماعی امروز، بی‌تردید ریشه در دهه‌ها انباشت نابرابری‌های شدید اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دارد. نابرابری در ثروت و درآمد، نابرابری‌های منطقه‌ای، نابرابری در دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی مطلوب، نابرابری در دسترسی به آب آشامیدنی سالم، نابرابری در برخورداری از نمایندگی سیاسی، نابرابری‌های قومی-نژادی، نابرابری جنسیتی و نابرابری مذهبی، همگی ابعاد گوناگون و درهم‌تنیده این وضعیت‌ هستند. مجموعه این ناهنجاری‌ها همچون خوره‌ای به جان پویایی و همبستگی جوامع افتاده‌اند، ریشه‌های اعتماد اجتماعی را تضعیف کرده‌اند و ضرورت اتخاذ اقدامات بنیادین و عاجل را دوچندان ساخته‌اند. پذیرش واقعیت وجود این نابرابری‌ها و دستیابی به درکی دقیق از مختصات آن‌ها، نخستین گام در مسیر تحولات اساسی در حوزه‌های مرتبط خواهد بود.

بودجه عمومی در هر کشور ابزار اصلی دولت برای تخصیص منابع، اولویت‌بندی نیازها و هدایت اقتصاد ملی است. اما در ایران، ساختار بودجه سال‌هاست با پدیده‌ای مواجه است که در ادبیات اقتصاد سیاسی به‌عنوان رانت‌های پنهان، دستگاه‌های کم‌بازده و مصرف‌کنندگان غیرمولد منابع عمومی شناخته می‌شود. این دستگاه‌ها که به دلایل تاریخی، سیاسی یا ساختاری در لایه‌های مختلف بودجه جا خوش کرده‌اند، بدون ایجاد بازدهی مشخص، سهمی ثابت یا رو به افزایش از منابع مالی دولت دریافت می‌کنند. در نتیجه، بخش مهمی از درآمدهای عمومی به جای اختصاص به حوزه‌های مولد مانند آموزش، سلامت، زیرساخت‌ها و فناوری، صرف هزینه‌هایی می‌شود که اثر توسعه‌ای قابل سنجشی ندارند.