چرا خروج پول از صندوقهای درآمد ثابت کمتر از جنگ ۱۲ روزه شد؟
بازگشایی کمریسکهای بورس
پس از آغاز حمله نظامی رژیم صهیونیستی به کشورمان، معاملات بازار سهام در هفته گذشته متوقف و بورس تهران تعطیل شد. از ابتدای هفته جاری نیز این روند ادامه داشت این در حالی است که معاملات صندوقهای درآمد ثابت از دیروز و در بازه زمانی ساعت ۱۰ تا ۱۲ انجام شد؛ به طوریکه در جریان معاملات روز یکشنبه طی ۱۲۰ دقیقه بیش از ۷ همت پول حقیقی از این صندوقها خارج شد. رقمی قابلتوجه که نشاندهنده افزایش نیاز سرمایهگذاران به پول در شرایط کنونی است. با توجه به اینکه در شرایط فعلی بخش قابل توجهی از دارایی سرمایهگذاران در ابزارهایی مانند سهام، حقتقدم، صندوقهای سهامی و حتی صندوقهای طلا قفل شده است، بسیاری از سرمایهگذاران ناچار شدهاند برای تامین هزینههای جاری خود واحدهای صندوقهای درآمد ثابت را به فروش برسانند.
برخی کارشناسان میگویند، خروج قابلتوجه پول حقیقی از صندوقهای درآمد ثابت میتواند نشانهای از فشار فروش در صورت بازگشایی معاملات سهام باشد. از همین رو آنها هشدار میدهند اگر معاملات بازار سهام بدون تمهیدات لازم از سر گرفته شود، احتمال شکلگیری موج قابلتوجهی از عرضه در کلیت بازار دور از انتظار نخواهد بود. بر این اساس، تحلیلگران بازار سرمایه معتقدند حفظ تعادل میان نقدشوندگی بازار و حمایت از منافع سهامداران باید در کانون تصمیمگیری سیاستگذار قرار گیرد. این امر میتواند نقش تعیینکنندهای در نحوه بازگشت آرام بازار به شرایط عادی ایفا کند.
بازگشایی صندوقهای درآمد ثابت
چهارشنبه،۶اسفند، آخرین روز معاملاتی کامل در بازار سهام بود. پس از آن با آغاز حمله اسرائیل به کشورمان در ۹ اسفندماه، بعد از گذشت حدود ۵۰ دقیقه از معاملات بازار سهام، همه معاملات آن روز باطل شد. پس از اعلام رسمی خبر شهادت رهبر معظم انقلاب، ۷روز تعطیلی عمومی در کشور اعلام شد که تا روز شنبه ۱۶ اسفند تداوم داشت. در این میان معاملات ابزارهای مالی موجود در بازار سرمایه نیز در این بازه زمانی متوقف بود. شنبه، ۱۶ اسفند اعلام شد که معاملات سهام، حقتقدم سهام و مشتقات آن و همچنین معاملات اوراق بهادار مبتنی بر کالا و مشتقات آن طی روزهای یکشنبه، دوشنبه و سهشنبه، مورخ ۱۷، ۱۸ و ۱۹ اسفندماه ۱۴۰۴ متوقف خواهند بود.اما از دیروز (یکشنبه، ۱۷ اسفند)، معاملات صندوقهای درآمد ثابت از ساعت ۱۰ الی ۱۲ از سرگرفته شد. همچنین اعلام شد که از روز دوشنبه، اوراق تسهیلات مسکن از ساعت ۱۰ تا ۱۲ معامله خواهد شد. صندوقهای درآمد ثابت در جنگ ۱۲ روزه نیز از هفته دوم جنگ بازگشایی شدند و خروج پول سنگین ۲۵ هزار و ۸۰۰میلیارد تومانی در ۳ روز نخست معاملات این صندوقها به وقوع پیوست.
روز گذشته و پس از وقفه ۱۱ روزه در معاملات صندوقهای درآمد ثابت، ۴۳ هزار و ۸۷۴میلیارد تومان واحد صندوق درآمد ثابت میان خریداران و فروشندگان دست به دست شد و ماحصل این ارزش معاملات، خروج ۷هزار و ۱۱۲میلیارد تومان پول حقیقی بود. این رقم در قیاس با روز نخست معاملات صندوقهای درآمد ثابت در جنگ ۱۲ روزه بسیار کمتر است. در روز نخست معاملات این صندوقها در جنگ ۱۲ روزه، ۱۸ هزار و ۴۲۳میلیارد تومان پول حقیقی از این صندوقها خارج شده بود و رقم کنونی خروج پول از این صندوقها در اولین روز معاملاتی در میانه جنگ، اختلاف فاحشی با آن زمان دارد.
از سویی با وجود آنکه میانگین رشد قیمت صندوقهای درآمد ثابت در فاصله یک روز پس از بازگشایی بازار در جنگ ۱۲ روزه، ۰.۱۷ درصد بوده است، این ETFها در اولین روز معاملاتی پس از جنگ اخیر رشد قیمتی ۰.۳۳درصدی را تجربه کردند.
در هفته نخست جنگ ۱۲ روزه، صندوقهای درآمد ثابت نیز همانند سهام، صندوقهای سهامی، صندوقهای طلا و دیگر ابزارها متوقف بودند. اما با انتقاداتی که نسبت به این موضوع صورت گرفت این صندوقها در ۳۰ خرداد و در هفته دوم جنگ ۱۲ روزه باز شدند.در نخستین روز بازگشایی این صندوقها در جنگ ۱۲ روزه (۳۰ خرداد)، این صندوقها با خروج ۱۸ هزار و ۴۲۳میلیارد تومان پول حقیقی مواجه شدند. در روز دوم معاملات، ۵ هزار و ۴۷۰میلیارد تومان پول از این صندوقها خارج شد و در روز سوم نیز یک هزار و ۹۸۹میلیارد تومان از سرمایههای خرد حقیقی، از گردونه معاملات این صندوقها کنار کشیدند. اما در روز چهارم یعنی سوم تیرماه که مقارن با آتشبس میان ایران و رژیم صهیونیستی بود این صندوقها با ورود پول همراه شدند. مجموع خروج پول از صندوقهای درآمد ثابت در ۳ روز معاملاتی نخست طی جنگ ۱۲ روزه، ۲۵ هزار و ۸۸۲میلیارد تومان برآورد میشود.
به دنبال شرایط جنگی تحمیلشده به کشور، شورای عالی بورس، معاملات بخش عمده ابزارهای بازار سرمایه را به حالت تعلیق درآورد. بر اساس این تصمیم، دادوستد در بازار سهام و همچنین اوراق بهادار مبتنی بر کالا متوقف است، هرچند در بورس کالا و بورس انرژی، معاملات مربوط به کالاهای فیزیکی همچنان ادامه دارد. در این میان، یکی از تصمیمهای مهم سیاستگذار بازار سرمایه، اجازه ادامه معاملات صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت بود. کارشناسان این اقدام را بهعنوان یکی از ابزارهای مدیریت نقدینگی در شرایط پرریسک فعلی ارزیابی میکنند. در همین رابطه حجت سرهنگی،کارشناس بازار سرمایه در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» اظهار کرد: صندوقهای درآمد ثابت از دیروز از طریق سازوکار صدور و ابطال واحدها فعال بودند و سرمایهگذاران توانستند برای دریافت یا خروج سرمایه خود اقدام کنند.
از سویی با تصمیم اخیر نهاد ناظر، امکان معامله صندوقهای قابل معامله در بورس (ETF) با درآمد ثابت نیز فراهم شد و معاملات این صندوقها در بازه زمانی ۱۰ تا ۱۲ انجام شد. هدف از این تصمیم، فراهمکردن امکان نقدشوندگی برای سرمایهگذاران در شرایطی است که سایر بخشهای بازار سرمایه همچنان تعطیل هستند. بررسی آمار معاملات روز نخست نشان میدهد که بازار واکنشی نسبتا متعادل به این شرایط نشان داده است. ارزش معاملات صندوقهای درآمد ثابت در نخستین روز فعالیت به حدود ۴۴ هزار میلیارد تومان رسید و در عین حال خروج پول حقیقی حدود ۷.۱ هزارمیلیارد تومان برآورد میشود.
این ارقام در مقایسه با تجربه مشابه در جنگ ۱۲روزه تصویر متفاوتی را ارائه میدهد. در آن مقطع، ارزش معاملات حدود ۳۶ هزارمیلیارد تومان بود و خروج سرمایه از صندوقهای درآمد ثابت به حدود ۱۸.۵ هزارمیلیارد تومان رسید.او با مقایسه وضعیت معاملات بازار در دوران جنگ طی سال جاری گفت: مقایسه این دو مقطع زمانی نشان میدهد،واکنش سرمایهگذاران در شرایط فعلی کمتر هیجانی بوده است. در خردادماه بسیاری از صندوقهای درآمد ثابت با افت قیمت قابلتوجهی مواجه شدند، اما در معاملات اخیر بخش قابلتوجهی از صندوقها با بازدهی مثبت معامله شدند. این موضوع میتواند نشانهای از افزایش تجربه و آمادگی مدیران صندوقها و همچنین سرمایهگذاران در مواجهه با شوکهای سیاسی و اقتصادی باشد.
حجت سرهنگی افزود: باید توجه داشت، فضای کلی سرمایهگذاری همچنان با سطح بالایی از ابهام و ریسک همراه است. سرمایهگذاران در چنین شرایطی به طور طبیعی رفتار محتاطانهتری از خود نشان و ترجیح میدهند داراییهای با نقدشوندگی بالا و ریسک کمتر را در سبد سرمایهگذاری خود تقویت کنند. به همین دلیل، صندوقهای با درآمد ثابت در روزهای اخیر به یکی از مهمترین گزینههای سرمایهگذاری برای بخشی از فعالان بازار تبدیل شدهاند.
به گفته این کارشناس،صندوقهای درآمد ثابت میتوانند بهعنوان یکی از امنترین گزینههای سرمایهگذاری کوتاهمدت مطرح شوند. این صندوقها به دلیل ترکیب دارایی خود که عمدتا شامل سپردههای بانکی، اوراق دولتی و اوراق بدهی شرکتی است، در مقایسه با بسیاری از داراییهای دیگر از ریسک کمتری برخوردارند. هرچند این ابزارها نیز خالی از ریسک نیستند اما ساختار سرمایهگذاری آنها سبب میشود در شرایط پر نوسان اقتصادی ثبات بیشتری برای سرمایهگذاران فراهم کنند.
