تغییر قواعد بازی در جنگهای مدرن
به گزارش نیویورکتایمز، در سال۲۰۲۴، ارتش آمریکا با بازطراحی پهپاد «شاهد» ایران، آن را بهعنوان هدف تمرینی استفاده کرد تا سامانههای دفاعی جدیدی علیه این سلاح توسعه دهد؛ پهپادی که ایران در اختیار متحدانش قرار داده بود. سپس ایدهای مطرح شد: اگر پهپاد ایرانی اینقدر ارزان و موثر است، چرا خودمان آن را نسازیم؟ به این ترتیب، «سیستم کمهزینه رزمی بدون سرنشین» یا LUCAS متولد شد. هفته گذشته، نیروهای آمریکایی برای نخستینبار از این پهپاد در عملیات رزمی برای هدف قرار دادن زیرساختها و غلبه بر سامانههای دفاع هوایی ایران استفاده کردند. ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا در شبکههای اجتماعی اعلام کرد «این پهپادهای ارزانقیمت، برگرفته از مدل پهپاد شاهد ایران، برای عملیات علیه زیرساختها و مقابله با تهدیدهای منطقهای بهکار گرفته شدهاند.»
پهپادهای ارزانقیمت اکنون نقش مهمی در تحولات جنگ با ایران دارند و نشان میدهند که بهرهگیری از فناوریهای نوین، کپی سریع تجهیزات رقیب و تولید انبوه سلاحهای ارزان، به اندازه ساخت سلاحهای پیشرفته اهمیت پیدا کرده است. به گزارش نیویورکتایمز، نسخه پهپادهای ارزانقیمت آمریکایی و شاهد هر کدام حدود ۳۵هزار دلار قیمت دارند، تقریبا ۳متر طول و ۲.۵متر فاصله بال و دارای محموله انفجاری هستند که هنگام برخورد منفجر میشود. پس از وارد کردن مختصات هدف، این پهپادها میتوانند صدها کیلومتر بهصورت خودکار پرواز کنند. این پهپادها شبیه جتهای کوچک رزمی هستند و جایگاهی مشابه پهپادهای کوچک شخصی مورد استفاده در اوکراین و پهپادهایمیلیون دلاری آمریکایی مانند «پرِیدِتور» و «ریپر» دارند. حملاتی که زمانی نیازمند شلیک موشکهای گرانقیمت بود، اکنون با هزینهای معادل ارزش چند خودرو انجام میشود و حتی شهرهای مدرن خلیجفارس در معرض تهدید قرار گرفتهاند.
نسخه پهپاد کپی آمریکایی توسط شرکت نوپای «اسپکترورکز» در آریزونا تولید شده و احتمالا با استفاده از نسخه نظامی شبکه ماهوارهای «استارشیلد» یا سیستمهای ارتباط ماهوارهای دیگر، ناوبری میکند. این موضوع نشان میدهد که پیشرفتهای فناوری تجاری میتوانند سلاحهای ساده اما کارآمد خلق کنند. کارشناسان میگویند مهمترین دستاورد این پهپاد، سرعت توسعه آن است؛ ارتش آمریکا در کمتر از ۱۸ماه توانست نسخهای از پهپاد رقیب را تولید و به میدان عملیاتی وارد کند. با قیمت ۳۵هزار دلار در مقایسه با موشک کروز «تامهاوک» که ۲.۵میلیون دلار است، استفاده از آن از نظر اقتصادی کاملا توجیهپذیر به نظر میرسد.
پهپادهای ارزانقیمت، کند و پرسر و صدا هستند و بار کوچک مهمات، قدرت تخریب محدودی دارد. همچنین مسیر پرواز آنها با جنگ الکترونیک قابل اختلال است. با این حال، طراحی ماژولار و نرمافزار قابل تغییر این پهپاد، امکان ارتقا و بهرهگیری از فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی را فراهم میکند. ارتش آمریکا با شرکتهای فناوری نظامی خصوصی مانند «اندوریل» و«سکایدیو» قراردادهایی برای تولید پهپادهای پیشرفتهتر منعقد کرده است تا در کنار پهپادهای ارزانقیمت، دقت و حجم عملیات افزایش یابد.
پهپادهای ایرانی با برخورد دقیق به اهداف تصاویر ترسناکی از جنگ ایجاد کردهاند. حتی سفارت آمریکا در ریاض و مراکز داده آمازون در امارات نیز هدف قرار گرفتهاند. آنا میسکلی، تحلیلگر دفاعی، میگوید «این پهپادها برای ایجاد هرجومرج طراحی شدهاند.» توانایی آنها در ایجاد وحشت، بیثبات کردن اقتصاد و اختلال در زندگی روزمره، بخشی از استراتژی است. ایران هزاران پهپاد در مخفیگاهها ذخیره کرده است و میتواند هفتهها حملات مکرر با صدها پهپاد انجام دهد. این پهپادها ساده و سریع پرتاب میشوند. در اوکراین، حملات گروهی پهپادی به حدی رایج شده که حتی به یک اصطلاح رایج و ایموجی اختصاصی تبدیل شده است. با تخریب برخی تاسیسات تولید پهپاد در ایران، بسیاری منتظرند ببینند آیا روسیه پهپادهای شاهد جدید به ایران ارسال خواهد کرد یا خیر؛ اقدامی که میتواند بر نتیجه جنگ تاثیرگذار باشد.
