چالش‌های پوتین در برابر ترامپ افسارگسیخته

اما پوتین همچنین با ورود دنیای جدیدی از قدرت افسارگسیخته آمریکا تحت ریاست‌جمهوری ترامپ دست و پنجه نرم می‌کند، قدرتی که نفوذ جهانی روسیه را مهار و دستورالعمل مسکو برای مشارکت در خارج از کشور را با دست‌انداز مواجه می‌کند. «پاول سون» در گزارشی برای نیویورک‌تایمز نوشت، سال‌ها، پوتین از دولت‌های اقتدارگرای ضد آمریکایی در ونزوئلا و کوبا و غیره حمایت می‌کرد، بدون نگرانی از اینکه واشنگتن از قدرت نظامی عظیم خود برای ترور، دستگیری یا بیرون راندن رهبران آنها استفاده کند. این وضعیت اکنون تغییر کرده است؛ زیرا ترامپ با بهره‌برداری کامل از قدرت واشنگتن، تمایل خود را برای نادیده گرفتن هنجارهای بین‌المللی و مشارکت در ماجراجویی خارجی نشان داده است. اگرچه ایران در حمله پوتین به اوکراین به کمک روسیه آمد، اما روسیه درحالی‌که ایالات متحده و اسرائیل رهبر عالی مذهبی و فرماندهان نظامی ایران را ترور کرده‌اند، کنار ایستاده است. مسکو چیزی بیش از بیانیه‌های محکومیت صادر نکرده و عمدتا از نام بردن از ترامپ خودداری می‌کنند.

«آنجلا استنت»، متخصص روسیه و استاد بازنشسته دانشگاه جورج‌تاون، گفت: «این نشان می‌دهد که شریک روسیه بودن به چه معناست؟» دمیتری اس. پسکوف، سخنگوی کرملین، گفته بود: «جنگی که در جریان است، جنگ ما نیست.» اقدامات واشنگتن علیه رهبران دوست روسیه با سرعت سرسام‌آوری صورت گرفته است. دو ماه گذشته دستگیری نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، توسط آمریکا و محاصره اقتصادی کوبا با هدف برکناری میگل دیاز-کانل، و ترور رهبر عالی ایران رقم خورده است. در هر مورد، روسیه کمک چندانی ارائه نداده است.

یک رئیس‌جمهور آمریکایی که بدون نظارت کنگره به دنبال ربودن یا ترور رهبران خارجی است، روند را برای پوتین برعکس کرده است؛ کسی که تمایل خود به پذیرش ریسک، استفاده از زور و پیش‌بینی‌ناپذیری را به‌عنوان عنصر اصلی قدرتش در جهان قرار داده است. «بوبو لو»، تحلیلگر روسی و دیپلمات سابق استرالیایی در مسکو، گفت: «پوتین دیگر نمی‌تواند آن‌طور که امیدوار بود، ترس ایجاد کند. این جایگاه به ترامپ رسیده است. بنابراین پوتین، به نوعی، کمی رقت‌انگیز به نظر می‌رسد.» «الکساندر گابویف»، مدیر مرکز اوراسیای روسیه کارنگی، یک موسسه تحقیقاتی در برلین، گفت: «واقعیت این است که روسیه که از قبل درگیر اوکراین است، کار زیادی نمی‌توانست برای محافظت از متحدانش انجام دهد، جز اعلام جنگ به ایالات متحده یا اسرائیل.» گابویف گفت: «روسیه، حتی در کنار چین، کار بسیار کمی می‌توانست برای خنثی کردن اقدامات ایالات متحده برای متحدانش انجام دهد.»

درحالی‌که پوتین ممکن است اکنون عقب‌نشینی کند، می‌تواند بازی طولانی‌تری را انجام دهد. ترامپ به روشنی اعلام کرده است که لزوما قصد ندارد نخبگان طرفدار روسیه را در کشورهایی که در آنها مداخله کرده است، برکنار کند و به «دموکراسی‌سازی» بپردازد. این امر امکان حفظ روابط پوتین با آنها را فراهم می‌کند. روسیه همچنین دریافته است که انگیزه‌های ترامپ در دوره دوم ریاست جمهوری‌اش در امور خارجی می‌تواند دوطرفه باشد. ترامپ قدرت ایالات متحده را در کشورهایی که پوتین آنها را حیاط خلوت خود می‌داند، از جمله با میزبانی از رهبران آسیای مرکزی و میانجی‌گری برای ایجاد پیمان صلح بین آذربایجان و ارمنستان، اعمال کرده است. اما در موارد دیگر، اقدامات ترامپ فراتر از رویاهای کرملین به نفع روسیه بوده است.

رویارویی علنی ترامپ در دفتر بیضی شکل با ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در سال گذشته، مسکو را به وجد آورد. همچنین، برچیدن آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده (USAID) توسط ترامپ، که کرملین مدت‌ها آن را ابزاری آمریکایی برای دخالت خارجی می‌دانست، و حملات رئیس‌جمهور ایالات متحده علیه رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی نیز همین را نشان داد. تهدیدهای ترامپ در سال جاری برای گرفتن گرینلند از دانمارک، خطر فروپاشی ناتو از درون را به همراه داشت و هدف دیرینه پوتین برای نابودی اتحاد نظامی غرب را پیش می‌برد.

پوتین از هرگونه انتقاد علنی از ترامپ خودداری کرده است؛ زیرا رهبر روسیه تلاش می‌کند تا آنچه را که برایش از همه مهم‌تر است، یعنی نتیجه مطلوب خود در اوکراین، به‌دست آورد. ترامپ روز پنج‌شنبه در مصاحبه‌ای با پولیتیکو، بار دیگر زلنسکی و نه پوتین را به‌عنوان مانع صلح هدف قرار داد. اگرچه نیروهای اوکراینی در دو هفته آخر فوریه، سرزمین‌های بیشتری را نسبت به آنچه از دست داده بودند، تصرف کردند که طبق گزارش موسسه مطالعات جنگ، اولین پیروزی از سال۲۰۲۳ تاکنون است، اما ترامپ آنچه را که یک سال پیش در دفتر بیضی شکل به زلنسکی گفته بود، تکرار کرد: «شما کارتی ندارید».