تحقق ۸۶درصدی درآمد مالیاتی تا پایان بهمن‌ماه

پایان عصر کاغذ و آغاز حکمرانی داده‌

سبحانیان درخصوص چالش‌های نظام سنتی مالیات‌ستانی توضیح داد که نظام سنتی مالیات‌ستانی با چالش‌های متعددی مواجه بود؛ از جمله امکان حسابرسی با کیفیت و استاندارد به‌دلیل تناسب نامناسب میان حجم پرونده‌های مالیاتی و تعداد ماموران وجود نداشت، پیش‌بینی اقتصادی به واسطه نقش پررنگ عامل انسانی و برخوردهای سلیقه‌ای دشوار بود، تبانی میان ماموران مالیاتی و مؤدیان آسان بود، تمرکز صرف بر شناسایی و برخورد پسینی با فرار مالیاتی صورت می‌گرفت و پیچیدگی و ابهامات قانونی ناشی از تنوع کسب‌وکارها مشکلاتی ایجاد می‌کرد. سبحانیان افزود: «در نظام مالیاتی نوین، داده نقش محوری دارد. ما دیگر مؤدیان را با یک کاغذ سفید رها نمی‌کنیم، بلکه براساس اظهارنامه پیش‌فرضی که از اطلاعات خود فرد استخراج می‌شود، کارنامه عملکرد مالیاتی وی تهیه می‌شود. این شیوه باعث می‌شود بسیاری از مؤدیان اظهارنامه پیش‌فرض را تایید کنند و در صورت انحراف قابل‌توجه، فرآیند حسابرسی سیستمی یا ممیزی دقیق اجرا شود.»

به گفته سبحانیان، این تحول، علاوه بر کاهش اصطکاک و هزینه‌های مالیات‌ستانی برای مؤدیان، موجب ارتقای سلامت اداری و کاهش فساد در نظام مالیاتی خواهد شد. هوشمندسازی فرآیندها، حذف بخشی از نقش‌های پررنگ انسانی و استفاده از تحلیل‌های داده‌محور، راهبرد محوری سازمان در ارتقای عدالت مالیاتی و افزایش شفافیت عملکرد مؤدیان است. بر اساس برنامه‌های اعلام‌شده، نظام جدید مالیات‌ستانی با تمرکز بر پیشگیری و شفافیت، علاوه بر کاهش ریسک تبانی و خطای انسانی، امکان پایش دقیق‌تر درآمدها و تطبیق آنها با واقعیات اقتصادی را فراهم می‌کند؛ تغییری که می‌تواند فصل تازه‌ای در حکمرانی مالیاتی کشور رقم بزند.

مالیات ۱۴۰۴ در مسیر رکوردشکنی؟

محمدهادی سبحانیان، در حاشیه نشست اخیر خود با اصحاب رسانه اعلام کرد که تا پایان یازدهمین ماه سال جاری، بیش از ۱۵۰۰هزار‌میلیارد تومان از درآمدهای مالیاتی محقق شده است. سبحانیان تاکید کرد این رقم، بیش از ۸۶درصد تکلیف بودجه سال جاری را پوشش می‌دهد و انتظار می‌رود تا پایان سال، تمام درآمدهای مالیاتی پیش‌بینی‌شده محقق شود. مجموع درآمد مالیاتی کشور در سال۱۴۰۳ به ۱۲۲۹هزار‌میلیارد تومان رسید که شامل ۸۰۱هزار‌میلیارد تومان مالیات‌های مستقیم و ۴۲۸هزار‌میلیارد تومان مالیات ارزش افزوده بود. همچنین مالیات ابرازی مؤدیان دارای مشاغل، از طریق تکمیل تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم و اظهارنامه مشاغل، در سال گذشته به ۵۶هزار و ۷۰۰‌میلیارد تومان رسید که رشد ۸۲درصدی نسبت به سال ماقبل خود نشان می‌دهد.

سبحانیان در توضیح سیاست‌های سازمان امور مالیاتی تصریح کرد که تمرکز بر مالیات ستانی داده‌محور و مبتنی بر سیستم‌های هوشمند بوده است تا کمترین اصطکاک و تنش با مؤدیان ایجاد شود. به گفته او، امسال مالیات ۹۰درصد از اصناف بر اساس اظهارنامه‌های ابرازی آنها صفر شد و سازمان بیشترین توجه خود را به مالیات‌ستانی از اصناف با درآمد بالا معطوف کرده است. او افزود که افزایش ۸۲درصدی درآمد مالیاتی از بخش اصناف و مشاغل نسبت به سال گذشته، نتیجه سیستمی شدن فرآیند مالیات‌ستانی و تمرکز بر داده‌ها و سامانه‌های هوشمند بوده است؛ رویکردی که هم کارآمدی نظام مالیاتی را ارتقا داده و هم فرآیند وصول مالیات را با شفافیت و عدالت بیشتری پیش برده است.

تمرکز روی یک درصد پردرآمد

در ادامه نشست، مقامات سازمان امور مالیاتی تاکید کردند که کاهش اصطکاک بین سازمان و مؤدیان نه با صفر کردن مالیات، بلکه از مسیر واقعی شدن درآمدها بر اساس داده‌های قابل اتکا حاصل می‌شود. مطابق استانداردهای بین‌المللی، بخش عمده درآمدهای مالیاتی از دهک‌ها و صدک‌های بالای درآمدی اخذ می‌شود؛ به‌گونه‌ای‌که در مالیات مشاغل، تنها یک درصد از اصناف حدود ۵۰درصد کل مالیات این بخش را پرداخت می‌کنند.

رئیس سازمان امور مالیاتی درخصوص لایحه بودجه سال۱۴۰۵ توضیح داد: دولت پیش‌تر رقم پیشنهادی را ۲۷۰۰ همت با اعمال ۲درصد افزایش در نرخ مالیات ارزش افزوده اعلام کرده بود، اما مجلس این ۲درصد را حذف و در عوض رقم کل درآمد مالیاتی را به ۲۸۰۰ همت افزایش داد. استدلال نمایندگان این بود که با حذف ارز ترجیحی، قیمت کالاها افزایش خواهد یافت و در نتیجه وصول درآمد مالیاتی نیز بیشتر خواهد شد.

وی همچنین درباره نرخ موثر مالیات شرکت‌ها گفت: «با وجود اینکه نرخ قانونی مالیات بر سود شرکت‌ها ۲۵درصد است، اعمال معافیت‌ها و کاهش‌ها در عمل این نرخ را پایین می‌آورد. مجلس تصمیم گرفته است که در سال آینده نرخ موثر مالیات بر سود شرکت‌ها کمتر از ۱۰درصد نسبت به سود واقعی نشود؛ اقدامی که تاثیر آن بر درآمدهای مالیاتی سال۱۴۰۶ مشخص خواهد شد.» سازمان امور مالیاتی بر هوشمندسازی و داده‌محور کردن نظام مالیاتی تاکید دارد و معتقد است این رویکرد علاوه بر افزایش شفافیت، موجب عدالت بیشتر در اخذ مالیات و کاهش اصطکاک با مؤدیان می‌شود.