گاهی پیروی از قوانین و هنجارهای نانوشته محیط کار، مخربترین کاری است که میتوان انجام داد
علت پنهان اما متداول فرسودگی شغلی
دو آزمایش بالینی متفاوت که در مدرسه کسب و کار «ای ام لیون» فرانسه صورت گرفت، اثرات مخرب و گاه فلجکننده پدیدهای را تایید کرد که محققان آن را «نقشبازی سطحی» نامیدهاند. این رفتار زمانی رخ میدهد که کارکنان و مدیران، یا واکنشهایی را بروز میدهند که گمان میکنند در محیط کار الزامی است، یا برای جلوگیری از قضاوتهای حرفهای، مانع از ابراز احساسات واقعی خود میشوند.
مشخص شده است که این مداومت در پایش و سانسور واکنشهای درونی، در نهایت به فرسودگی مفرط میانجامد.در بخشی از این مطالعه آمده است: «محققان معتقدند این نقشبازی سطحی، چرخهای از خستگی اثباتشده ایجاد میکند که منابع حیاتی لازم برای عملکرد مطلوب در تعاملات بین فردی را تخلیه میسازد.
در نتیجه، ظرفیت شناختی کاهش یافته، هویت فردی رنگ میبازد و اعتماد تیمی به قدری آسیب میبیند که ایفای نقشهای رهبری در آینده را دشوارتر میسازد.»این آزمایشها با پایش مداوم سطح انرژی و نگرش مدیران و کارکنان در طول روز و مقایسه آن با میزان کنترل عاطفی گزارش شده از سوی آنان انجام گرفت.
نتایج نشان داد افرادی که بیشترین میزان نقشبازی سطحی را داشتند، از این رفتار به دو شیوه خود-تقویتشونده دچار آسیب شدهاند.
نخست اینکه این افراد بیشتر در معرض این هستند که روز خود را با احساس خستگی آغاز کنند و در قیاس با کسانی که صادقانه احساسات خود را بروز میدهند، در طول روز و هفته کاری، سریعتر دچار فرسودگی میشوند.
دوم اینکه همین فرسودگی، توانایی فرد را برای بازیابی انرژی برای کنار گذاشتن تظاهر و شکستن این چرخه معیوب کاهش میدهد. در نهایت، کل این فرآیند منفی، چرخهای خود-تقویتشونده ایجاد میکند.
در این مطالعه آمده است: «یافتههای ما نشان میدهد که وضعیت افراد در طول هفته رو به وخامت میگذارد، چرا که ما شاهد نوعی گرداب تخلیه منابع در اثر نقشبازی سطحی هستیم. بهویژه کارکنان بخش خدمات که صبحها با افت انرژی عاطفی مواجه میشوند، احتمالا راهکارهای آسیبزای بیشتری برای تظاهر، به کار میگیرند. در نتیجه، منابع ذهنی آنان تحلیل میرود و روز بعد را با اندوخته کمتری شروع میکنند که این امر منجر به تشدید نقشبازی سطحی و تداوم فرسایش منابع در درازمدت میشود.»
حال، متخصصان چگونه میتوانند تشخیص دهند که در دام نقشبازی سطحی گرفتار شدهاند و چگونه میتوانند از آن رهایی یابند؟
علاوه بر انجام خودارزیابیهای صادقانه درباره اینکه آیا فرد برای تطبیق با انتظارات محیط کار، هیجانات خود را سانسور میکند یا خیر، نویسندگان این مطالعه پیشنهادهای دیگری نیز ارائه کردهاند.
آنان در مقالهای که بهتازگی در نشریه کسب و کار هاروارد منتشر شد، توصیه کردند که افراد باید نسبت به نشانههای هشدار دهنده فرسودگی ناشی از نقشبازی سطحی هوشیار باشند؛ نشانههایی نظیر آغاز هفته با احساس تخلیه کامل انرژی و هراس از محیط کار. علائم دیگر شامل فاصله گرفتن از همکاران و سرد شدن روابط است، چرا که خودسانسوری احساسات، مانع از شکلگیری پیوندهای عاطفی حقیقی میشود.
نکته جالب توجه اینجاست که از دست دادن ناگهانی کنترل خشم نیز از نشانههای بارز افراد درگیر در نقشبازی سطحی است. این فورانهای عصبی زمانی رخ میدهد که فرد انرژی کافی را برای مدیریت چهره ظاهری خود از دست داده و در برابر محرکهای آزار دهنده به جای واکنشی حسابشده، با پرخاشگری پاسخ میدهد.
یافتهها نشان داد که فاصله گرفتن کامل از کار و الزامات عاطفی آن، موثرترین راه برای درهم شکستن چرخه نقشبازی سطحی است. تعطیلات آخر هفته برای این منظور بسیار کارآمد است و به افراد اجازه میدهد تا هفته کاری جدید را با انرژی تجدیدشده و ارادهای محکم برای پرهیز از تظاهر به احساسات ساختگی آغاز کنند.
سه راهکار روزانه دیگر نیز وجود دارد که میتواند به تضعیف عادت نقشبازی سطحی در طول هفته کمک کند. یکی از آنها داشتن وقفههای کوتاه در طول روز است؛ حتی اگر فقط چند دقیقه باشد. در این زمانهای کوتاه، پیشنهاد میشود افراد تمرین تنفس عمیق انجام دهند، آگاهانه این وقفه را به رسمیت بشناسند و به احساسات واقعی خود که پیشتر در طول روز تجربه کردهاند توجه کرده و آنها را بپذیرند.
راهکار پیشنهادی دیگر، گفتوگو با یک همکار درباره همین احساسات واقعی و همچنین واکنشهای غریزی برای کنترل آنهاست. علاوه بر مزایای درمانی این قبیل گفتوگوها، چنین تعاملاتی به بازسازی ارتباطات اصیل و مبتنی بر اعتماد میان همکاران کمک میکند.
با این همه، نویسندگان این مطالعه تاکید دارند که فارغ از روش انتخابی، نکته کلیدی این است که آگاهانه و سنجیده استراحت کنید، نفسی تازه کنید و میان خود و موقعیتها یا فشارهای درونی که منجر به نقشبازی سطحی میشود، فاصله ایجاد کنید.
نویسندگان این پژوهش در نشریه هاروارد نوشتند: «مطالعات ما نشان داد که فعالیتهای آرامشبخش کمتلاش، به شکلی ویژه افراد را در برابر پیامدهای منفی نقشبازی سطحی محافظت میکند. کتاب خواندن روی مبل، نشستن در فضای باز برای تماشای غروب یا گوش دادن به موسیقی، حتی در اوج خستگی نیز میتواند انرژی شما را بازیابی کند.
برخلاف برنامهریزی برای دیدن دوستان یا تقلا برای یافتن انگیزه جهت رفتن به باشگاه، این فعالیتهای کمتلاش به افراد کمک کرد تا از دام چرخه فرساینده نقشبازی سطحی که به سادگی توان مدیریت را تحلیل میبرد، رهایی یابند.»
منبع: INC
