هزینههای آلودگی، اهداف توسعهای دهلینو را تضعیف میکند؛
آلودگی هوا؛ مانع پنهان رشد اقتصادی هند
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- محمدامین مکرمی: آلودگی هوا در هند دیگر صرفا یک بحران زیستمحیطی نیست و به مانعی ساختاری در مسیر رشد اقتصادی تبدیل شده است. اگرچه هر سال با فرارسیدن بهار، ساکنان دهلینو برای مدتی کوتاه آسمانی آبیتر را تجربه میکنند، اما دادههای رسمی نشان میدهد این بهبود گذراست و کیفیت هوا در بیشتر ایام سال در سطوح ناسالم باقی میماند. گسترش جغرافیایی آلودگی نیز نشان میدهد مسأله به شمال کشور محدود نیست و کل اقتصاد ملی را در معرض هزینههایی فزاینده قرار داده است.
ریشههای این بحران متنوعاند: افزایش مالکیت خودرو، مدیریت ناکارآمد ترافیک، توسعه مداوم راهها و رونق ساختوساز که حجم عظیمی از گردوغبار تولید میکند، همچنین فعالیت کورههای آجرپزی در حاشیه شهرها. این ترکیب، به شکل فزایندهای بهرهوری نیروی کار و کیفیت زندگی شهری را کاهش میدهد. برآوردها نشان میدهد سالانه حدود ۱.۷ میلیون مرگ بهطور مستقیم یا غیرمستقیم با آلودگی هوا مرتبط است؛ رقمی که نهتنها یک فاجعه انسانی، بلکه نشانهای از اتلاف گسترده سرمایه انسانی است.
هزینههای اقتصادی این بحران کمتر از تلفات انسانی تکاندهنده نیست. یک برآورد پیشین، زیان سالانه ناشی از آلودگی هوا را حدود سه درصد تولید ناخالص داخلی محاسبه کرده است؛ رقمی که از اثر برخی شوکهای تجاری خارجی نیز فراتر میرود. با این حال، واکنش سیاستی به آلودگی بهمراتب کندتر از واکنش به شوکهای تجاری بوده است. گزارش اخیر اکونومیست تأکید میکند که بیعملی دولت در مهار آلودگی با اهداف اعلامشده توسعهای کشور در تضاد قرار دارد.
ابعاد مربوط به کسبوکار این بحران اکنون آشکارتر شده است. شرکتهای خردهفروشی از کاهش تردد مشتریان و افت هزینهکرد اختیاری در دورههای اوج آلودگی خبر میدهند. صنعت گردشگری نیز از هشدارهای سفر و کاهش ورود گردشگران خارجی آسیب دیده است. اختلال در حملونقل هوایی در ماههای سرد سال و لغو پروازها بهدلیل کاهش دید افقی، نمونهای از هزینههای عملیاتی مستقیم است که بر زنجیرههای عرضه و تجارت داخلی اثر میگذارد.
از سوی دیگر، آلودگی به چالشی جدی برای بازار کار بدل شده است. بنگاهها در جذب و نگهداشت نیروی متخصص—بهویژه مدیران خارجی—با دشواری بیشتری مواجهاند. مهاجرت نیروی کار ماهر یا امتناع از پذیرش پیشنهادهای شغلی در شهرهای آلوده، به تضعیف ظرفیت نوآوری و بهرهوری میانجامد. حتی رویدادهای ورزشی و فرهنگی نیز از پیامدهای نمادین این بحران در امان نماندهاند؛ لغو مسابقات یا انصراف ورزشکاران بینالمللی، تصویر عمومی کشور را در سطح جهانی مخدوش میکند.
نکته کلیدی آن است که هزینههای «نامرئی» آلودگی، بهتدریج به پیامدهای ملموس اقتصادی تبدیل میشوند: افت مصرف، کاهش رشد و فشار بر اهداف بلندپروازانه توسعه. این روند با چشمانداز تبدیل هند به اقتصادی ثروتمند تا میانه قرن—که بارها از سوی نارندرا مودی مطرح شده—ناسازگار است. بدون مداخله سیاستی قاطع در مدیریت ترافیک، کنترل انتشار صنعتی، ارتقای استانداردهای ساختوساز و تقویت پایش کیفیت هوا، آلودگی میتواند به گلوگاه پایدار رشد بدل شود.
به بیان دیگر، اقتصاد هند در نقطهای قرار گرفته که تداوم بیعملی هزینهای فزایندهتر از اصلاحات خواهد داشت. وقتی پیامدهای بهداشتی و زیستمحیطی به اختلالات ملموس در مصرف، سرمایهگذاری و بازار کار تبدیل میشود، آلودگی هوا دیگر یک مسأله حاشیهای نیست؛ بلکه معیاری برای سنجش سازگاری سیاست عمومی با اهداف توسعهای کشور است.
