کمبود حافظه و افزایش قیمتها الگوی تقاضا را دگرگون میکند؛
رکود تاریخی در انتظار بازار جهانی گوشیهای هوشمند
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمدامین مکرمی: تازهترین برآوردها از کاهش بیش از ۱۰ درصدی عرضه و تقاضا در سال ۲۰۲۶ حکایت دارد؛ رخدادی که نه صرفا ناشی از ضعف مصرف، بلکه پیامد مستقیم بحران جهانی در زنجیره تامین حافظه است.
در شرایطی که سرمایهگذاریهای عظیم در زیرساختهای هوش مصنوعی منابع حافظه را به سمت مراکز داده هدایت کرده، تولیدکنندگان گوشی و رایانه با محدودیتهای بیسابقهای در تامین قطعات کلیدی مواجه شدهاند.
افزایش هزینه حافظههای رم و سایر تراشههای مرتبط، حاشیه سود تولیدکنندگان را به شدت تحت فشار قرار داده است. نتیجه طبیعی این فشار، انتقال هزینه به مصرفکننده نهایی است؛ امری که به افزایش قیمت دستگاهها و طولانیتر شدن چرخه تعویض گوشیها انجامیده است.
در چنین فضایی، تقاضای مصرفی نه تنها کاهش مییابد، بلکه ترکیب آن نیز تغییر میکند. بخشی از مصرفکنندگان از خرید مدلهای جدید صرفنظر کرده و به بازار گوشیهای دستدوم یا بازسازیشده روی میآورند؛ بازاری که انتظار میرود سهم فزایندهای از معاملات را به خود اختصاص دهد.
گزارشهای بینالمللی نشان میدهد شدت بحران حافظه در ماههای اخیر فراتر از پیشبینیها بوده است. برخی تحلیلگران صنعت معتقدند که اولویتدهی تامینکنندگان تراشه به پروژههای هوش مصنوعی، تولیدکنندگان تجهیزات مصرفی را در صف دوم قرار داده است.
این تغییر اولویتها، بهویژه برای سازندگان مدلهای اقتصادی چالشآفرین بوده، زیرا سهم حافظه در بهای تمامشده این محصولات بالاتر است و امکان جذب افزایش هزینهها در حاشیه سود وجود ندارد. همین روند موجب شده برخی شرکتها تمرکز خود را به سمت مدلهای میانرده و پرچمدار سوق دهند و حتی خروج تدریجی از بازار گوشیهای ارزانقیمت را بررسی کنند.
در این میان، CNBC به نقل از تحلیلگران صنعت گزارش میدهد عرضه جهانی گوشیهای هوشمند در سال ۲۰۲۶ احتمالا به پایینترین سطح خود در بیش از یک دهه گذشته میرسد. چنین برآوردی نه تنها از عمق بحران کنونی خبر میدهد، بلکه نشان میدهد فشار هزینهای ناشی از کمبود حافظه به یک عامل ساختاری در بازار تبدیل شده است.
با این حال، رکود پیشرو برای همه بازیگران بازار یکسان نخواهد بود. شرکتهای بزرگ با زنجیره تامین یکپارچهتر، قدرت قیمتگذاری بالاتر و تمرکز بر محصولات پریمیوم، آمادگی بیشتری برای عبور از این دوره دارند. در مقابل، تولیدکنندگان کوچکتر که به بازار انبوه و مدلهای ارزان متکیاند، در برابر نوسانات قیمت قطعات آسیبپذیرتر خواهند بود. این تفاوت تابآوری میتواند به افزایش تمرکز بازار و تقویت جایگاه برندهای بزرگ منجر شود.
چشمانداز کوتاهمدت صنعت چندان امیدوارکننده به نظر نمیرسد. بهبود معنادار تنها در صورتی محتمل است که ظرفیتهای جدید تولید حافظه وارد مدار شود یا عرضهکنندگان جدید بتوانند بخشی از کمبود فعلی را جبران کنند. با این حال، تجربه تاریخی بازار فناوری نشان میدهد که تقاضا برای گوشی هوشمند ماهیتی پایدار دارد. هرچند مصرفکنندگان خرید خود را به تعویق میاندازند، اما نیاز به نوسازی در نهایت بازمیگردد.
رکود پیشرو را باید نه یک افت موقتی، بلکه مرحلهای از بازتنظیم ساختار بازار دانست؛ مرحلهای که در آن توازن میان فناوریهای نوظهور، هزینه تولید و قدرت خرید مصرفکننده بار دیگر تعریف میشود. نتیجه این بازتعریف، صنعتی متمرکزتر، گرانتر و متکیتر بر بخشهای پریمیوم خواهد بود؛ صنعتی که مسیر آینده آن بیش از هر زمان دیگری به تحولات بازار تراشه و هوش مصنوعی گره خورده است.
